A sustentabilidade ambiental do territorio constitúe un elemento central nas políticas de xestión deste espazo natural. No ámbito do desenvolvemento turístico, a evolución do concepto de sustentabilidade e o cambio no perfil do turista fan necesario compatibilizar esta actividade cos valores naturais do territorio, incrementar a súa resiliencia fronte ao cambio climático, reducir a estacionalidade e protexer e poñer en valor os recursos patrimoniais que fan da RBTGX un destino único.
Neste contexto, o proxecto GERÊS_XURÉS_MÁS_SUSTENTAVEL_1P pretende aliñar a xestión transfronteiriza da RBTGX cos novos estándares de sustentabilidade, avanzando cara a un modelo turístico máis sostible, diversificado, resiliente e inclusivo.
Neste espazo transfronteirizo, só mediante a cooperación e a coordinación das actuacións dos axentes de ambos os dous lados da fronteira será posible garantir a excelencia turística e avanzar cara a un modelo de desenvolvemento sostible compartido.
GERÊS_XURÉS_MÁS_SUSTENTAVEL_1P está cofinanciado nun 75 % polo Fondo Europeo de Desenvolvemento Rexional (FEDER), a través do Programa de Cooperación Transfronteiriza Interreg España-Portugal (POCTEP) 2021-2027, e céntrase na Reserva da Biosfera Transfronteiriza Gerês-Xurés.
Recoñecida pola UNESCO en 2009, a RBTGX constitúe o único espazo natural protexido de carácter transnacional da Eurorrexión Galicia-Norte de Portugal.
Este proxecto xorde coa vontade de dar continuidade aos traballos realizados no marco do proxecto Gerês-Xurés Dinámico, desenvolvido entre os anos 2016 e 2019, que se centrou en fortalecer a entidade e a identidade da Reserva mediante medidas como a posta en marcha de obradoiros de capacitación, a implantación de sistemas de control de visitantes e de puntos de información virtual, así como outras actuacións destinadas á promoción de produtos turísticos baseados no patrimonio, como o megalitismo.
GERÊS_XURÉS_MÁS_SUSTENTAVEL está a ser clave para reforzar as sinerxías entre ambos os territorios e posibilitar a continuidade do traballo cara a un modelo turístico sostible e diversificado, con atractivos distribuídos nos distintos espazos da Reserva.
O proxecto reúne as administracións públicas e entidades con competencias na xestión do territorio da Reserva da Biosfera Transfronteiriza Gerês-Xurés (RBTGX), co obxectivo de aliñala cos novos estándares de sustentabilidade. Para iso, pretende actuar na recuperación e valorización do patrimonio material e inmaterial da RBTGX, mellorar os servizos turísticos e facer máis eficiente o seguimento da sustentabilidade do territorio, sen esquecer a formación das persoas residentes, do sector privado e dos turistas en materia de turismo ecolóxico, economía circular, emprendemento e viaxes responsables.
Socios beneficiarios
Os socios beneficiarios do proxecto son:
B1. CIM Alto Minho
B2. TPNP – Turismo do Porto e Norte
B3. ATG – Axencia Turismo de Galicia
B4. ADERE – Associação de Desenvolvimento das Regiões do Parque Nacional da Peneda-Gerês
B5. ARDAL – Associação Regional de Desenvolvimento do Alto Lima
B6. Município de Arcos de Valdevez
B7. Município de Melgaço
B8. Município de Montalegre
B9. Município de Ponte da Barca
B10. Município de Terras de Bouro
B11. Deputación de Ourense
Principais beneficiarios e público obxectivo
Os principais beneficiarios e públicos obxectivo de GERÊS_XURÉS_MÁS_SUSTENTAVEL_1P son as administracións públicas responsables da xestión da RBTGX, os axentes do sector turístico, as comunidades locais e os visitantes.
O proxecto pretende implicar o conxunto do ecosistema turístico da Reserva, promovendo a cooperación entre as entidades públicas, o sector privado, as comunidades locais e os visitantes.
Obxectivos
Como indica a súa denominación, GERÊS_XURÉS_MÁS_SUSTENTAVEL_1P ten como principal obxectivo facer da RBTGX un territorio máis sostible e, consecuentemente, máis resiliente, mellor preparado para afrontar os desafíos e impactos derivados do cambio climático, así como máis inclusivo e integrador.
Dado que o turismo constitúe unha das principais actividades económicas e motores de desenvolvemento do territorio, considérase que o incremento da sustentabilidade da actividade turística contribuirá directamente a facer da RBTGX un territorio máis sostible.
Por esta razón, o proxecto aborda varias das temáticas contempladas no Obxectivo Específico 4.6, co propósito de:
- Reforzar o papel do turismo sostible na valorización dos recursos endóxenos da RBTGX, tanto naturais como histórico-culturais, materiais e inmateriais.
- Promover a recuperación e salvagarda dos valores patrimoniais da Reserva.
- Capacitar os axentes do sector turístico para a adopción de modelos de turismo sostible e ecolóxico.
- Formar e sensibilizar as comunidades locais e os visitantes para favorecer a adopción de comportamentos responsables e a elección de modalidades de viaxe sostibles.
No ámbito das entidades públicas responsables da xestión da RBTGX, a actuación destinada a incrementar a sustentabilidade da Reserva centrarase tanto na introdución de ferramentas de monitorización da sustentabilidade da actividade turística no espazo de cooperación como na posta á disposición de servizos de acollida ao visitante orientados polo principio de sustentabilidade.
Obxectivos específicos
O proxecto ten como obxectivos específicos:
- Incrementar a sustentabilidade da actividade turística na RBTGX.
- Protexer, recuperar e poñer en valor o patrimonio natural, cultural e etnográfico da Reserva.
- Favorecer a adaptación e resiliencia do territorio fronte ao cambio climático.
- Mellorar a monitorización e avaliación da sustentabilidade da actividade turística.
- Promover modelos de turismo ecolóxico, responsable e diversificado.
- Mellorar a capacitación dos axentes turísticos e das comunidades locais.
- Fomentar a economía circular e o emprendemento vinculado ao turismo sostible.
- Promover comportamentos responsables entre residentes e visitantes.
- Reforzar a cooperación e cohesión entre os axentes de ambos os dous lados da fronteira.
Orzamento
Custo total do proxecto (indicativo): 1.356.289,37 €
FEDER total aprobado: 1.017.217,03 €
Calendario
Data de inicio: 01/01/2023
Data de finalización: 31/12/2026
Actividades
Actividade 1. Construíndo unha RBTGX máis sostible: produtos turísticos socialmente máis relevantes
A Actividade 1 ten como principal obxectivo protexer e promover conxuntamente a riqueza patrimonial —cultural, etnográfica, paisaxística e ambiental— da RBTGX mediante o fomento dunha actividade turística centrada na conservación e protección do medio ambiente e no aproveitamento sostible dos
A Reserva da Biosfera Transfronteiriza Gerês-Xurés (RBTGX) constitúe un espazo natural emblemático da cooperación transfronteiriza entre Portugal e España. Como territorio fronteirizo interior da Eurorrexión Galicia-Norte de Portugal (ERNP), enfróntase a importantes retos para o seu desenvolvemento debido ao seu carácter eminentemente rural, periférico e interior.
recursos endóxenos deste espazo natural transfronteirizo.
Esta actividade pretende reforzar a valorización turística do patrimonio da Reserva, favorecendo ao mesmo tempo a súa conservación e protección.
Actividade 2. Construíndo unha RBTGX máis sostible: metodoloxías e ferramentas innovadoras para a xestión e a acollida de excelencia
A Actividade 2 ten como principal obxectivo consolidar a transición do modelo de actividade turística da RBTGX cara a un modelo adaptado ao perfil do turista posterior á pandemia, máis sostible e inclusivo e baseado en ferramentas dixitais que permitan unha toma de decisións mellor informada.
Estas ferramentas permitirán mellorar a xestión do territorio, optimizar a experiencia dos visitantes e avanzar no seguimento e avaliación da sustentabilidade da actividade turística.
Actividade 3. Construíndo unha RBTGX máis sostible: un ecosistema turístico máis capacitado, máis consciente e máis respectuoso co medio ambiente
A Actividade 3 ten como principal obxectivo capacitar o sistema turístico da RBTGX para que os seus diferentes axentes se convertan en actores activos na construción dunha Reserva máis sostible, mediante a mellora da sustentabilidade das súas operacións e comportamentos.
As comunidades locais, como parte integrante deste ecosistema, constituirán tamén un importante público obxectivo desta actividade.
As actuacións estarán orientadas á formación e sensibilización dos axentes turísticos, das comunidades locais e dos visitantes en materias relacionadas coa sustentabilidade, o turismo ecolóxico, o cambio climático, a economía circular e as viaxes responsables.
Resultados esperados
O principal resultado que se espera acadar co proxecto está directamente relacionado co seu obxectivo central: incrementar a sustentabilidade da RBTGX, facendo evolucionar o seu nivel actual cara a unha «sustentabilidade 2.0», mediante unha nova forma de entender, promover e medir a sustentabilidade da Reserva de acordo cos patróns establecidos polos Obxectivos de Desenvolvemento Sostible (ODS).
Neste contexto, espérase acadar os seguintes resultados:
Incremento do coñecemento sobre o patrimonio etnográfico da RBTGX asociado á festividade do Entrudo/Entroido, poñendo de manifesto, desde unha perspectiva científica, a representatividade dos valores compartidos na construción dunha identidade única e común para o conxunto do territorio da Reserva.
Incremento do número de elementos do patrimonio histórico-arqueolóxico da RBTGX dispoñibles para a súa visita, mediante as intervencións destinadas á recuperación e protección destes elementos.
Reforzo da relevancia turística da Gran Ruta Circular Transfronteiriza da RBTGX, unha ruta circular de máis de 300 km de extensión que percorre a totalidade da Reserva e que o proxecto pretende transformar nun elemento central da oferta de turismo de natureza e turismo ecolóxico do territorio.
Mellora do proceso de monitorización da sustentabilidade da actividade turística no territorio da RBTGX.
Incremento do coñecemento, das capacidades e das cualificacións dos axentes turísticos da RBTGX en materia de sustentabilidade, turismo ecolóxico, cambio climático e economía circular.
En conxunto, o proxecto contribuirá a consolidar unha RBTGX máis sostible, resiliente, inclusiva e preparada para afrontar os retos futuros, reforzando a cooperación transfronteiriza entre Galicia e o Norte de Portugal e favorecendo a construción dun modelo turístico baseado na protección dos recursos, na valorización do patrimonio e no desenvolvemento económico sostible.
